موضوعات مقالات
  • ارزیابی اخبار و روایات

    تعامل محمد‌ بن‌ حنفیه با سیدالشهداء (ع) در قیام عاشورا

    رمضان محمدی، ابرهیم گودرزی

    وجود گزارش‌های ضد و نقیض درباره کیفیت تعامل محمد بن‌ حنفیه و سیدالشهداء (ع) در رابطه با نهضت کربلا، نشان از لزوم ارزیابی و بررسی صحت و سقم آن اخبار دارد. گزارش ابن ‌اعثم مبنی بر نگارش وصیت‌نامه از سوی امام (ع) برای محمد بن حنفیه پیش از ترک مدینه؛ مخالفت او با قیام آن حضرت در گزارش ابن‌ سعد؛ دو نامه ارسالی سیدالشهداء (ع) برای وی از مکه و کربلا و نیز «روایت مشیت» که از ابن‌طاووس نقل شده، از جمله این اخبار است. پژوهش حاضر بر آن است تا این اخبار را مورد بازخوانی قرار داده و به نقد و ارزیابی آن‌ها بپردازد. 

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۸/۰۳
    • بازدید: ۳۰
  • سیر تکاملی مقتل

    مقتل‌نگاری با تکیه بر مقتل‌نگاران اصحاب امامان معصوم (ع)

    حسین حسینیان مقدم

    مقتل‌نگاری از شاخه‌های مهم تاریخ‌نگاری و مورد اعتنای همه فرق اسلامی است که با تلاشی همگانی و رویکردهایی متفاوت بالنده شد. پژوهش حاضر مقتل‌نگاری را با رویکردی علمی ـ تحلیلی تا قرن سوم و با تکیه بر نقش اصحاب امامان شیعه (ع) بررسی می‌نماید. در این آزمایش با استفاده از شیوه تاریخی، ذهن‌شناسی مؤلفان (به معنای نوعی راهیابی به آرا و تفکرات آنان، با مطالعه آثار و شرح حال‌ها برای گمانه‌زنی درباره شیوه نگارشی و رویکرد مؤلفان به مسائل تاریخی) و مقایسه آثار آنان، دو جریان حدیث‌نگر و تاریخ‌نگر مطالعه شده است.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۷/۲۹
    • بازدید: ۲۰
  • بررسی اسنادی و محتوایی

    ابومخنف و اثر او «مقتل‌الحسین (ع)»

    قاسم بستانی، حنان علویان

    ابومخنف لوط‌ بن یحیی، یکی از برجسته‌ترین اخباریان (مورخان) قرن اول هجری و محدثان احادیث تاریخی است. نام او به سبب تألیف آثار مربوط به عراق، تداعی‌گر مسائلی همچون جنگ جمل، صفین، واقعه کربلا، قیام مختار و ...است. همچنین یکی از مهم‌ترین آثار ابومخنف «مقتل‌الحسین (ع)» است که مورد توجه محافل علمی متقدمان و متأخران است.

    در این مقاله تلاش می‌شود علاوه بر معرفی شخصیت ابومخنف از جنبه‌های مختلف، این اثر تاریخی بسیار مهم در ابعاد متفاوت آن که نقش بسیار مهمی در بیان یکی از غمناک‌ترین حوادث تاریخی صدر اسلام دارد بررسی شود تا اعتبار ابومخنف و نیز ارزش علمی اثر او یعنی «مقتل‌الحسین (ع)» هرچه بیشتر نمایان شود.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۷/۲۷
    • بازدید: ۳۸
  • بررسی تطور گزارش‌های تاریخی

    شهادت کودک امام حسین (ع)؛ از آغاز تا پایان قرن پنجم

    محمدرضا بارانی، علمدارحسین شاه

    واقعه عاشورا، از رویدادهای مهم تاریخ مسلمانان است. شهادت فرزند خردسال امام حسین (ع) ، از حوادث بزرگ آن روز به شمار می‌آید. در گزارش‌های تاریخی در مورد نام، سن و چگونگی شهادت وی ، اختلاف زیادی وجود دارد؛ موضوعی که در گستره زمانی آغاز تا پایان قرن پنجم مورد بررسی قرار نگرفته است

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۶/۳۱
    • بازدید: ۲۹۶
  • بازخوانی صلح امام حسن (ع)؛ بخش نخست

    تقریر تازه‌‌ای از صلح امام حسن (ع)

    محسن الویری

    گروه سیره معصومین (ع) پژوهشکده تاریخ اسلام، در ادامه سلسله نشست‌های بازخوانی سیره معصومین (ع) در تاریخ 7 دی ماه 1392 میزبان حجت الاسلام دکتر محسن الویری بود برای ارائه یک سخنرانی با عنوان «گفتمان‌های صلح، جهاد و جنگ؛ بازخوانی صلح امام حسن (ع)». گزارشی از متن سخنرانی ایشان به مخاطبان ارجمند کرب‌وبلا تقدیم می‌گردد.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۸/۰۷/۱۴
    • بازدید: ۱۰۹۳
  • به بهانه سوم شعبان

    میلاد فرزندی که نجات بخش عالمیان است

    شیخ عباس قمی

    مشهور است که ولادت آن حضرت در مدینه در سوم ماه شعبان بوده است.  ابن شهرآشوب  رحمه‌الله ذکر کرده که ولادت آن حضرت  ده ماه و بیست روز بعد از ولادت برادرش امام حسن (ع) بوده و آن روز سه‌شنبه یا پنجشنبه پنجم ماه شعبان سال چهارم از هجرت بوده است و روایت‌شده که مابین آن حضرت و برادرش فاصله نبوده، مگر به‌قدر مدت حمل و مدت حمل، شش ماه بوده است.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۸/۰۱/۲۱
    • بازدید: ۲۶۱۲
  • تحریفات عاشورا در مکتب تاریخ‏‌نگارى شام (2):

    داستان‌‌پردازی و تحریف خصیبی در مورد امام حسین (ع)

    اصغر قائدان

    با بررسى مجموع روایت حسین بن حمدان خصیبى به یک جریان فکرى که ناشى از تفکرات غلات شیعه است، دست مى‌یابیم. تفکرى که براى ائمه اطهار مقامى خداوندگونه قائل است. به رغم آن‌که خداوند در قرآن کریم به پیامبر (ص) مى‌فرماید: «قل أنا بشرٌ مثلکم». چیزی که بسیار مهم و جالب است، داستان‌پردازی و تحریف خصیبی در مورد امام حسین (ع) است. چگونه ممکن است که او اینگونه تاریخ را تحریف کند؟

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۱۱/۱۶
    • بازدید: ۱۹۲۱
  • تحریفات عاشورا در تاریخ‌نگاری شام (1):

    قیام امام حسین (ع) در روایات ابن عساکر

    دکتر اصغر قائدان

    کتاب هشتاد جلدى «تاریخ مدینه دمشق» ابن عساکر از منابع بسیار مهمى براى تاریخ اسلام تلقى مى‌شود که مجلدات مستقلى از آن درباره زندگى پیامبر (ص)، على بن ابى‌طالب (ع) و امام حسین (ع) تصحیح شده و به چاپ رسیده و بسیار قابل توجه است. ابن عساکر به رغم تمایلات دینى و مذهبى خود، برخلاف سایر تاریخ‌نگاران اهل سنت در شام، قیام امام حسین (ع) را تقریباً با بى‌طرفى گزارش کرده است. با این حال، نقاط ضعف و تحریفات فراوانى در آن به چشم مى‌خورد. در این مقاله با بررسی و مطالعه قیام امام حسین (ع) در روایات ابن عساکر، کلیاتی از این کتاب و شخص را می‌توان شناخت.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۱۱/۰۹
    • بازدید: ۳۵۰۶
  • نگاهی جامعه‌شناختی به شکل‌گیری عاشورا:

    زمینه‌های اجتماعی واقعه عاشورا

    علی محمد ولوی

    پایگاه تخصصی امام حسین علیه‌السلام کرب‌وبلا:

    در گستره تحولات اجتماعی چه زمینه‌هایی به وجود آمده بود که باعث شد تنها پنجاه سال پس از رحلت پیامبر (ص) حادثه‌ای با این ابعاد به وقوع بپیوندد؟ بالاتر از آن، چه عواملی باعث شد که جامعه آن روز در مقابل این حادثه بزرگ، واکنشی سرد، بی‌روح و کم اثر از خود بروز دهد؟ زمینه‌های اجتماعی واقعه عاشورا چه بود؟ طرح این سؤالات موضوعی است که دکتر ولوی بدان پاسخ می‌دهد.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۱۰/۲۹
    • بازدید: ۴۴۸۱
  • کتاب‌شناسی توصیفی:

    ۵۰ کتاب با نگرش اندیشه سیاسی به عاشورا (۲)

    سلمان حبیبی

    درباره سیدالشهدا، تا کنون آثار بسیاری در قالب کتاب و مقاله از نخستین سال‌های پس از واقعه کربلا تاکنون به هدف بازگویی و تبیین شخصیت امام حسین (ع) و نهضت عاشورا نوشته شده است. یکی از ابعاد مورد توجه در آثاری که درباره نهضت امام حسین (ع) نگاشته شده، تبیین و تحلیل بعد سیاسی آن است که محوری عمده بلکه محور اصلی این قیام است. در این مقاله سعی کردیم 50 کتاب با نگرش اندیشه سیاسی به عاشورا، معرفی کنیم.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۱۰/۱۶
    • بازدید: ۳۳۹۷
فراموشی رمز عبور

ایمیل خود را وارد کنید

×
ارتباط با ما

پیام های خود را از این طریق برای ما ارسال نمایید.

×