موضوعات مقالات
  • آشنایی با شهیدان کربلا

    تصحیح چند اشتباه تاریخی رجال‌شناسان درباره شهیدان کربلا

    ابراهیم صالحی نجف‌آبادی

    تاریخ، آینه‌ای روشن برای دریافت برخی حقایق است و در علم رجال و تراجم نیز بسیار کاربرد دارد. بدون تکیه و استناد به تاریخ نمی‌توان ترجمه افراد را آن‌گونه که هست به دست آورد. در این مقاله به بررسی برخی از افرادی که به اشتباه  ادعا شده است در شمار شهیدان کربلا قرار دارند ، پرداخته و در پایان به این نتیجه می‌رسیم که برخی از کتب رجالی، دشمن امام حسین (ع) یا اهل‌البیت (ع) را در شمار شهدای کربلا آورده‌اند. 

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۹/۱۲
    • بازدید: ۵۱
  • شگفتی‌های عاشورا

    بررسی رخدادهای شگفت‌ پس از شهادت امام حسین (ع)

    محمدرضا جباری

    عاشورا واقعه‌ای عظیم و جریان‌ساز است. مصداق این مدعا رخدادهای شگفتی است که در پی شهادت امام حسین (ع)، در جهان هستی پدید آمد و در یک نگاه گذرا  و با رجوع به متون تاریخی و روایی شیعی و سنی، می‌توان به تعداد زیادی از گزارش‌های این حوادث برخورد کرد که در مجموع حکایت از آن دارند که این حادثه، در میان حوادث رخ داده در جامعه بشری، تافته‌ای است جدا‌بافته و بدین لحاظ در خور دقت و بررسی.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۹/۱۰
    • بازدید: ۲۵
  • جانشینی یزید بن معاویه بن ابی‌سفیان

    بررسى ماجراى ولایتعهدى یزید

    محسن رنجبر

    یکى از اقدامات معاویه در راستاى تثبیت و تحکیم پایه‌هاى زمامداری موروثى سلسله اموى و نیز استمرار اهداف دینستیزانه خویش، طرح «ولیعهدى یزید» بود که از همان سال‌هاى آغازین حاکمیتش به آن می‌اندیشید.

    نکته‌اى که در این نوشتار شایان یادآورى است، اینکه منابع تاریخى متقدم، در ارائه‌ ترتیب زمانى حوادث و تصویرى منسجم و منظم از فعالیت‌هاى معاویه در این باره، چندان توفیقى نداشته و علاوه بر آشفتگى اخبار آن‌ها، در برخى موارد نیز گزارش‌هاى متناقضى آورده‌اند. از این رو براى بازسازى و کشف‌ ترتیب حوادث و سیر زمانى این جریان و در یک کلام، دست‌یابى ‌به حقیقت ماجرا در حد امکان باید از قراین و شواهد دیگر تاریخى بهره جست.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۹/۰۴
    • بازدید: ۵۳
  • نقد و واکاوی تاریخی

    بازشناسی انتقادی چند گزارش شیخ صدوق درباره واقعه عاشورا

    محسن رنجبر

    در میان گزارش‌های مورخان و محدثان اخبار عاشورا، گزارش‌های شیخ صدوق از این واقعه از آن رو شایان مطالعه و بررسی است که عمده گزارش بر جای‌مانده از مقتل وی، مبتنی بر اخبار امامان معصوم (ع)، به ویژه امام صادق (ع) است. پژوهش حاضر پس از ارائه شرح کوتاهی از زندگی و شخصیت علمی شیخ صدوق، به نقد و واکاوی سندی و محتوایی خبری طولانی از امام صادق (ع) درباره واقعه عاشورا از ابتدا تا فرجام آن، می‌پردازد.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۸/۲۶
    • بازدید: ۷۶
  • تاریخ تحلیلی

    تحلیل جامعه شناختی جنبش مختار ثقفی

    فاظمه معتمد لنگرودی، محمدرضا بارانی

    جنبش ضداموی و ضدزبیری مختار، یک جنبش اجتماعی ـ انقلابی بود که با هدف خونخواهی امام حسین (ع) و برپایی حکومت عدل شکل گرفته بود. از این رو بررسی جامعه شناختی این جنبش می‌تواند در ارزیابی آن کمک زیادی کند. این پژوهش پس از گردآوری داده‌های تاریخی با رویکرد جامعه شناختی بر پایه چهار محور بنیادی: فرآیند، ساختار و ارتباط با کنش گران جنبش و باورها و نقش نیروهای کنش‌زا، به تحلیل جامعه شناختی این جنبش پرداخته است. دستاورد پژوهش نشان دهنده آن است که در پی دست‌یابی موالی به حقوق خویش، مختار به عنوان رهبر کاریزماتیک توانست موالی و شیعیان را همراه نماید؛ اما به دلیل ناسازگاری باورها با برنامه‌ها و اهداف، نهادی نشدن جنبش در عراق و هم چنین قدرت طلبی مختار، این جنبش دچار بحران شد.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۸/۲۵
    • بازدید: ۷۹
  • ارزیابی اخبار و روایات

    تعامل محمد‌ بن‌ حنفیه با سیدالشهداء (ع) در قیام عاشورا

    رمضان محمدی، ابرهیم گودرزی

    وجود گزارش‌های ضد و نقیض درباره کیفیت تعامل محمد بن‌ حنفیه و سیدالشهداء (ع) در رابطه با نهضت کربلا، نشان از لزوم ارزیابی و بررسی صحت و سقم آن اخبار دارد. گزارش ابن ‌اعثم مبنی بر نگارش وصیت‌نامه از سوی امام (ع) برای محمد بن حنفیه پیش از ترک مدینه؛ مخالفت او با قیام آن حضرت در گزارش ابن‌ سعد؛ دو نامه ارسالی سیدالشهداء (ع) برای وی از مکه و کربلا و نیز «روایت مشیت» که از ابن‌طاووس نقل شده، از جمله این اخبار است. پژوهش حاضر بر آن است تا این اخبار را مورد بازخوانی قرار داده و به نقد و ارزیابی آن‌ها بپردازد. 

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۸/۰۳
    • بازدید: ۷۹
  • بررسی اسنادی و محتوایی

    ابومخنف و اثر او «مقتل‌الحسین (ع)»

    قاسم بستانی، حنان علویان

    ابومخنف لوط‌ بن یحیی، یکی از برجسته‌ترین اخباریان (مورخان) قرن اول هجری و محدثان احادیث تاریخی است. در این مقاله تلاش می‌شود علاوه بر معرفی شخصیت ابومخنف از جنبه‌های مختلف، این اثر تاریخی بسیار مهم در ابعاد متفاوت آن که نقش بسیار مهمی در بیان یکی از غمناک‌ترین حوادث تاریخی صدر اسلام دارد بررسی شود تا اعتبار ابومخنف و نیز ارزش علمی اثر او یعنی «مقتل‌الحسین (ع)» هرچه بیشتر نمایان شود.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۷/۲۷
    • بازدید: ۷۶
  • تاریخ‌نگاری

    جایگاه مذاکره با دشمن در قیام امام حسین (ع)

    حامد منتظری مقدم

    سروش محلاتی در گفتاری زیر عنوانِ «امکان یا امتناع مذاکره با دشمن در سیاست انقلابی امام حسین (ع)»، با استناد به گفت­ و­گوی امام حسین (ع) و عمر ­بن ­سعد در کربلا، تلاش کرده است تا ثابت کند: «امام حسین (ع) با انجام ملاقات‌هایی در کربلا، به دنبال مذاکره و توافق (با یزید) بود تا جلوی جنگ گرفته شود.» نوشتار حاضر نقدی تاریخی بر دیدگاه اوست. گفتار وی با وجود امتیازاتی همچون تفکیک ابعاد مسئله، بحث تفصیلی در بعد تاریخی و گردآوری آرای کم‌شناخته شده از بزرگان، دارای کاستی‌های مهمی در دو بخش روشی و محتوایی است. این کاستی‌ها از نظر روشی، نقل یک سوی تاریخ و تکیه ناروا بر آرای بزرگان  و از نظر محتوایی، بی‌توجهی به انگیزه جعل و روند اشاعه پیشنهاد­های منتسَب به امام (ع)، ترجمه نادرست بخش مهمی از گزارش مورد استناد ، نادیده انگاری بیعت‌خواهیِ یزید و بی‌توجهی به مبانی و اهداف قیام امام (ع)  و ارائه تصویری مبهم از آن است.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۷/۱۴
    • بازدید: ۱۷۷
  • نگاهی تحلیلی به دوران امامت امام حسن مجتبی (ع):

    فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی امام حسن (ع) در دوران صلح

    رضا صفری

    دوران امامت ده ساله امام حسن مجتبی (ع) به شدت تحت تأثیر جریان صلح ایشان با معاویه قرار گرفته است. از این‌ رو به دوران ده ساله (41-51 ه.ق) و فعالیت‌های حضرت در مدینه کمتر پرداخته شده است، امری که نوشتار پیش روی به بخش‌هایی از آن خواهد پرداخت.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۸/۰۷/۱۴
    • بازدید: ۲۴۸۰
  • جاماندگان دشت نینوا:

    چرایی نبود سلیمان بن صرد در کربلا (۲)

    عبدالرضا عرب ابوزید آبادی

    سلیمان‌بن‌صرد خزاعی با اینکه طلایه دار نهضت دعوت از امام حسین (ع) برای آمدن به عراق است، اما خود در حادثه عاشورا غایب بوده است. درباره علت غیبت او در حادثه عاشورا همواره دیدگاه‌ها و احتمال‌هایی مطرح بوده است که در این نوشتار به نقد و بررسی آن‌ها پرداخته می‌شود.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۰۷/۱۲
    • بازدید: ۱۷۶۰
فراموشی رمز عبور

ایمیل خود را وارد کنید

×
ارتباط با ما

پیام های خود را از این طریق برای ما ارسال نمایید.

×