موضوعات مقالات
  • قرآن شناسی

    اهل‌ بیت (ع) در «آیه تطهیر»

    سید معصوم حسینی

    یکی از مهم‌ترین آیات قرآن مجید آیه شریفه تطهیر است که از دیرباز از سوی علمای علم کلام و مفسرین مورد بحث و بررسی قرارگرفته است و هرکس از زاویه دید خود به آن نگریسته و پیرامون آن مطالبی را بیان کرده است. نگارنده در این مقاله به بررسی دلالت آیه تطهیر و شناسایی مصادیق واژه «اهل ‌بیت» در آن پرداخته است. هرچند بسیاری از مفسران و محدثان اهل سنت در ذیل آیه شریفه روایاتی نقل کرده‌اند که موید انحصار مصادیق این آیه در پنج‌تن آل عبا است اما گروهی از آن‌ها در مقام نظریه‌پردازی بعضی از همسران پیامبر (ص) را به‌عنوان مصداق واژه اهل ‌بیت نام می‌برند.

     

    • تاریخ انتشار: ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
    • بازدید: ۲۷
  • ارزیابی اخبار و روایات

    نام و یادکرد حضرت رقیه (س) در آثار و منابع کهن تا پایان قرن هفتم

    محمد رنجبر حسینی

    حضرت رقیه (س) یکی از جلوه‌های احساسی و عاطفی قیام امام حسین (ع) است. از سده‌های اولیه تا پایان قرن هفتم، علما و بزرگان در آثار خود از حضرت رقیه (س) و سرگذشت او یاد کرده‌اند. هدف این تحقیق، بازخوانی آثار دانشمندان تا پایان قرن هفتم برای یافتن مؤیدها و مستندات تاریخی برای تقویت فرضیه وجود حضرت رقیه (س) در روز عاشورا و شهادت او در شهر شام است. 

    • تاریخ انتشار: ۱۴۰۰/۰۱/۱۵
    • بازدید: ۴۳
  • شخصیت‌شناسی

    پژوهشی در چگونگی شهادت حضرت قاسم (ع)

    محمد سالم محسنی

    این پژوهش چگونگی مبارزه و شهادت حضرت قاسم (ع) را در منابع کهن بررسی کرده و به این نتیجه دست یافته که او دومین پسر شهید امام حسن در کربلا است. وی از نظر سنی کوچک بود‌ه و نوجوان توصیف شده است. او در میدان نبرد توسط عمر بن سعد اَزدی به شهادت رسید. درباره آن حضرت برخی گزارش‌های بی‌سند نیز شهرت یافته است مانند این‌که 1- وی درباره مرگ گفت: «احلی من العسل»؛ 2- بدن او زیر سم اسب‌ها پایمال شد؛ 3- امام حسن تعویذی در بازویش بسته بود که توصیه به یاری حسین می‌کرد و سرانجام به عروسی او منتهی شد. این گزارش‌ها در این تحقیق مورد بررسی و نقد قرار گرفته است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی با رویکرد تاریخی است.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۱۲/۲۶
    • بازدید: ۷۲
  • اثبات وجود حضرت رقیه (س) به روایت تاریخ/ 4

    سیر تاریخی سرگذشت حضرت رقیه (س) در منابع تاریخی

    سید ضیاءالدین علیا نسب، رویا رحیمی قاضی

    به نظر می‌رسد نام اصلی حضرت، فاطمه بوده باشد؛ چون از یک‌سو امام حسین (ع) به نام‌های پدر و مادر خویش یعنی علی و فاطمه بسیار علاقه‌مند بود و همه فرزندان پسر خود را علی (علی‌اکبر، علی اوسط، علی‌اصغر) و همه دختران خود را فاطمه نامید. از سوی دیگر، نام رقیه در منابع تاریخی بسیار به ندرت به چشم می‌خورد.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۱۲/۱۹
    • بازدید: ۹۶
  • تحلیل ادوار

    تفسیری امامان شیعه از رحلت پیامبر اکرم (ص) تا عصر امام باقر (ع)

    سید محسن کاظمی

    با ارتحال پیامبر (ص) و صدور بخشنامه «منع نقل و نگارش و تدوین حدیث» تا زمانی که این بخشنامه رسما در عصر امام باقر (ع) لغو گردید، دستگاه حکومت به سیاست ممانعت از نقل احادیث نبوی می‌پرداخت. جریان تفسیر عامه در واکنش به این سیاست،ضمن پرهیز از تدوین و یا نقل احادیث نبوی (ص)،  به توقف در تفسیر، تفسیر برأی و گرایش به روایات اسرائیلی روی آورد. این در حالی بود که اهل بیت (ع) به فراخور اقتضای زمان، به مبارزه با سنت‌ستیزی‌ها و بدعت‌گذاری‌ها پرداختند. رویارویی سنت جهادگونه ائمه اطهار (ع) با بدعت‌های زمان، به شکل‌گیری سلسله‌ای از ادوار تفسیری در تاریخ تفسیر انجامید که از نهضت تفسیری در عصر علوی گرفته تا خفقان تفسیری در عصر حسنین (ع) و احیاگری تفسیری در عصر امام سجاد (ع) و تعمیق و ترویج تفسیر در عصر امام باقر (ع) را شامل می‌شوند.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۱۱/۲۹
    • بازدید: ۱۰۶
  • اشارات قرآنی

    تضمین و تلمیح در صحیفه سجادیه

    فاطمه شریف‌زاده یزدی، محمد جنتی‌فر

    یکی از قرینه‌ها، عرضه ادعیه صحیفه سجادیه به قرآن است. براین اساس، این پژوهش در صدد بررسی «درونمایه‌های مشترک قرآن و صحیفه» بوده تا به درستی متن کتاب دست یابد. رابطه قرآن و صحیفه، رابطه محتوایی است. با عرضه صحیفه سجادیه به قرآن کریم، اشارات، تلمیح‌ها، تضمین‌های قرآنی آن حضرت فراوان به چشم می‌خورد و اشتراکات بین آن دو کتاب اعتبار صحیفه را می‌افزاید. 

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۱۱/۱۳
    • بازدید: ۱۱۵
  • تاریخ‌نگاری

    مسئولیت یزید در واقعه کربلا و شهادت امام حسین (ع)

     عبدالرحیم قنوات، مصطفی گوهری فخرآباد

    موضوع دخالت کردن یا دخالت نکردن یزید در شهادت امام حسین (ع) و پدید آوردن واقعه کربلا از همان آغاز، محل اختلاف بود. تبرئه جستن یزید از قتل امام (ع) به این اختلاف دامن زد و در طول زمان، بر شدت آن افزوده شد. شماری از علمای سنی ضمن تایید نقش داشتن یزید در واقعه کربلا، او را به علت‌های متعدد مستوجب لعن و حتی تکفیر دانسته‌اند اما گروهی دیگر در دفاع از عقیده مشروعیت خلفا، او را از این اتهام مبرا کرده‌اند و ابن‌زیاد را عامل این واقعه دانسته‌اند. این پژوهش در پی آن است تا مسئولیت یزید را در پدید آمدن واقعه کربلا واکاوی کند.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۱۱/۱۱
    • بازدید: ۲۴۱
  • درآمدی بر گفتمان‌کاوی تاریخی

    مطالعه موردی خطبه حضرت زینب (س) در شام

    محمد نصراوی

    کاربست روش‌های زبان‌شناسی کاربردی در مطالعات تاریخی می‌تواند راه‌گشای بسیاری از مسائل مطرح در این حوزه باشد. این میان، گاه توجه به کنش های زبانی جامعه، شناسایی «بافت» یک رویداد و استخراج گفتمان‌های تولید شده در آن آگاهی های تاریخی نوینی پدید می‌آورد. بر این اساس، در مطالعه پیش رو با کاربست نگاه گفتمانی و بهره‌گیری از روش توصیفی «فرکلاف» و نظریه آوای متعارض «باختین» کوشش می‌کنیم روشی نوین در مطالعات متون تاریخی در قالب واکاوی کنش های گفتاری پایه‌گذاری کنیم. بدین منظور، با کاربست روش پیشنهادی در مطالعه موردی خطبه حضرت زینب (س) در شام، کوشش خواهیم کرد بدانیم پس از واقعه عاشورا، حضرت زینب (س) سعی در پدید آوردن چه گفتمانی داشته‌اند.

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۱۰/۲۲
    • بازدید: ۴۶۴
  • شخصیت شناسی

    تأثیر گفتمان خلفا بر رویکرد عبدالله بن عباس به نهضت امام حسین (ع)

    وحید باصری

    عبدالله بن عباس شاخص‌ترین چهره خاندان عباس بن عبدالمطلب و یکی از نخبگان صحابه است. ‌با وجود اخبار فراوانی که در فضل و دانش این چهره مشهور بازتاب یافته اما بخش‌هایی از زندگی او همچنان با ابهاماتی روبروست. ‌مهم‌ترینِ این ابهام‌ها عدم همراهی او با امام حسین (ع) در واقعه کربلاست. ‌برخی منابع از معذور یا مأذون بودن او سخن گفته‌اند که درست به‌ نظر نمی‌رسد. ‌در این پژوهش از دیدگاهی دیگر، ‌اندیشه و تفکر عبدالله بن ‌عباس نسبت به برنامه امام حسین (ع) در آستانه واقعه کربلا بررسی و تحلیل شده است. 

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۹/۲۵
    • بازدید: ۲۳۰
  • جاماندگان کرب و بلا

    محمد حنفیه و نهضت حسینی

    علی غلامی‌دهقی (فریدنی)

    حوادث تاریخی مهم و تأثیرگذار به همان اندازه که خود بزرگ و پر اهمیت‌اند، در غربال‌گری شخصیت‌ها و چهره‌های متنفذ جامعه نیز مؤثرند. وقتی رویدادی همچون عاشورا اتفاق می‌افتد، موضع‌گیری افراد، سلبی یا ایجابی، مورد دقت پژوهشگران و حتی عامه مردم قرار می‌گیرد. بر این اساس، همیشه این پرسش برای عاشوراپژوهان وجود داشته و دارد که چرا برخی نزدیکان حسین‌ بن‌ علی‌ (ع) که از آن‌ها انتظار می‌رفت در یاری آن حضرت گوی سبقت را از دیگران بربایند، از این قافله خیر عقب مانده، در زمره عاشوراییان قرار نگرفتند. محمد حنفیه، برادر امام حسین‌ (ع)، یکی از این شخصیت‌هاست. 

    • تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۰۹/۱۱
    • بازدید: ۱۵۸
فراموشی رمز عبور

ایمیل خود را وارد کنید

×
ارتباط با ما

پیام های خود را از این طریق برای ما ارسال نمایید.

×