بندگی خداوند متعال بالاترین درجه کمال آدمی است. هر کس اوصاف ائمه علیهم السلام را بشنود و فضایل آنها را بخواند، به یقین خواهد یافت که از آن حضرات، ذلیل تر و بنده تر در مقابل خداوند متعال وجود ندارد. • مقام رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم غیر قابل مقایسه با مقام رسولان دیگر است؛ چرا که از هر بنده ای بنده تر است. • این اشرف بندگان، وصی ای دارد که آن وصی، خود را «... عَبْدٌ مِنْ عَبِيدِ مُحَمَّد ...»* معرفی می نماید. آن کس که به امیرالمؤمنین علیه السلام وارد شود به رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم وارد شده است و به واقع، نشانه اطاعت رسول صلّی الله علیه و آله و سلّم، اطاعت امیرالمؤمنین علیه ...

 آیامی توان عزاداری را به نحوی انجام داد که به بدن ضرر برساند؟روایاتی در مورد ضرر به بدن هست اما فقیه برای فتوا دادن تنها یک روایت را نمی بیند. او جمیع روایات را مورد توجه قرار می دهد . در رابطه با سوالی که اول بحث مطرح شد باید گفت روایاتی که در مورد نهی برخی ضرر ها به بدن است در مورد مصائب شخصی است. اینکه فرد در مصائب شخصی جیغ بزند حرام است اما این فقط مربوط به مصیبت های شخصی است . از آن طرف روایات زیادی در دست هست که این کارها نه تنها در مصائب حضرات معصومین و بالاخص حضرت اباعبد الله الحسین علیهم السلام بد و مذموم نیست بلکه مأجور است. «و إِياهُمْ فلْينْدُبِ النادِبُون، و لِمِثْلِهِمْ فلْتذْرِفِ الدمُوعُ، ولْيصْرُخِ الصارِخُون، و يضِج الضاجون» . در مورد ضرر هم ادله معتبری داریم که اینجا جای بحث آن نیست. اینکه انسان ضرری به خود بزند که باعث هلاک نفس و ضرر عمده به بدن شود جایز نیست."عجبت ممن يحتمي عن الطعام مخافة المرض، كيف لا يحتمي عن الذنوب مخافة النار"تعجب من از کسی است که از ترس مریضی از برخی غذا ها اجتناب می کند ولی از ترس آتش جهنم از گناهان پرهیز نمی کند.● این سوال را ما باید بپرسیم که جرا همه در زمانی که بحث از آخرت می شود یاد رحمت بی کران الهی می افتند؟جواب اینجاست:بَلْ يُرِيدُ الْإِنسَانُ لِيَفْجُرَ أَمَامَهُ يَسْأَلُ أَيَّانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِانسان برای توجیه نفس خود است که سراغ این ادله می رود. اگر انسان می توانست اینها را حس کند مشکلی نبود. همه چیز از آنجا شروع می شود که اموری از دایره ملموسات ما خارج می شود؛ آنجاست که اگر شخص به این امور ایمان آورد گام بزرگی برداشته است. در صفات متقین می خوانیم که:اَلَّذینَ یُومِنُونَ بِالغَیبِ● اینکه ما تصمیم بگیریم که ترک گناه کنیم خود یک لطف بزرگ از جانب باری تعالی است. زیرا خداوند متعال بنا ندارد که راه بازگشت به سوی خود را سخت و ناهموار کند.وَ لَمْ يُشَدِّدْ عَلَيْكَ فِي قَبُولِ الْإِنَابَةِ، وَ لَمْ يُنَاقِشْكَ بِالْجَرِيمَةِ، وَ لَمْ يُؤْيِسْكَ مِنَ الرَّحْمَةِ. بَلْ جَعَلَ نُزُوعَكَ عَنِ الذَّنْبِ حَسَنَةًاما این تصور هم غلط است که خداوند متعال را نعوذبالله گارسون این عالم بدانیم که ما بنشینیم و از خداوند متعال بخواهیم که مارا غریق رحمت خود بگرداند.کاری کنیم ور نه خجالت برآورد     روزی که رخت جان به جهان دگر بریم ..

 آیا با خواندن آیات و روایات در باب غضب و انتقام الهی، مردم از خداوند متعال نخواهند ترسید؟ آیا بهتر نیست که ما مردم را از باب دوستی با خداوند متعال وارد کنیم؟گفتیم که خداوند متعال قوانینی قرار داده که باید به آنها توجه کرد و همانطور که هست به مردم معرفی کرد؛ همانطوری که ما در امور مادی این کار را می کنیم. علت این اشکال این است که ترازوی ما محسوسات ماهستند و وقتی قدری ما از محسوسات فاصله می گیریم پایمان می لغزد. وقتی امور به جایی مربوط می شود که محسوسات ما در آنجا تجربه ای ندارد و برای ما ملموس نیست شک و شبهه می کنیم. اگر همه عالم از طبقه دوم بپرند ،خداوند ارحم الراحمین ابا ندارد که اسبابی فراهم کند که پای همه بشکند اما اگر در امور معنوی این شبه مطرح شد که همه عالم دارند فلان کار را می کنند و به فلان چیز اعتقاد دارند آن وقت برای ما سنگین می شود که ارحم الراحمین بودن خداوند متعال را چگونه توضیح دهیم.● خلاصه‌ی بحث تمام این جلسات در آیه شریفه‌ی "وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ" قابل پیگیریست.● خداوند متعال مردم را از خود تحذیر می کند و در همان جا و پس از این تحذیر خود را بسیار رئوف نسبت به بندگانش معرفی می کند. این رأفت الهی را می توان در امور اخروی بیشتر مشاهده کرد.قوانین دنیوی طوری است که می تواند به جایی برسد که کاری از کسی بر نمی آید. مثلا اگر شخص سیانور بخورد ظرف مدت اندکی خواهد مرد. این جمله پزشکان که «دیگر کاری از دست ما بر نمی آید» شاهد خوبی بر این مدعاست. اما در امور اخروی عموما اینگونه نیست. گناهان ما قابل بخشش هستند (مگر چند گناه محدود مثل قتل امام معصوم علیه السلام). بنابر این گناهی وجود ندارد که اگر فرد مرتکب آن شد بگوییم دیگر کاری از کسی بر نمی آید. تا قبل از مردن همه چیز در امور اخروی ممکن است. ● نکته دیگر اینکه جهل و علم انسان در امورد دنیوی فرقی در نتیجه انجام اعمال ندارد. اگر از جهل انسان سیانور بخورد یا از روی علم، هر دو او را خواهند کشت. اما در امور اخروی اینگونه نیست. اگر انسان از روی جهل مرتکب گناهی شود عواقب آن دامن گیر او نخواهد بود.● نکته آخر اینکه در امور دنیوی فرد می تواند با اعمال خود به دیگران نیز آسیب برساند اما در امور اخروی و معنوی نتایج هر کاری که انسان انجام می دهد به خود او باز می گردد  و هیچ اثر معنوی روی دیگران ندارد و عواقب  معنوی آن به دیگران نمی رسد و خداوند متعال بخاطر کار کسی، فرد دیگری را عقوبت نمی کند.اینها همه معلوم می کند که ارحم الراحمین بودن ...

 سوالی که در شب پیش مطرح شد اینگونه نیز می تواند مطرح شود:آیا بهتر نیست به جای اینکه روایاتی از غضب خداوند بخوانیم و خداوند متعال را خشن و نامهربان توصیف کنیم بیاییم و احادیثی را بخواینم که مثلاً اهل تصوف می خوانند و خداوند را مهربان و عطوف معرفی می کنند؟● پاسخ به این سوال مانند شب قبل است. می گوییم مشابه همین جریان در مورد مراعات دستورات پرشکی و بهداشتی هم صادق است. همه قبول دارند که خداوند متعال در دنیا و آخرت ارحم الراحمین است. خداوند ارحم الراحمین در دنیا برای سلامت مزاح ،قوانینی قرار داده است که اگر رعایت شود سلامتی خواهد آمد.● در احادیث زیادی در این رابطه صحبت شده و متخصصین بهداشتی نیز به مردم می گویند که لقمه را کوچک بردارید و آن را خوب بجوید و آرام بخورید و تا خوب گرسنه نشده اید مخورید و قبل از سیر شدن دست از غذا بکشید. امام رضا علیه السلام فرمودند که اگر می خواهید دچار درد دل نشوید میان غذا آب نخورید. اگر کسی اینگونه غذا خورد، خود به خود دلش نورانی خواهد شد.ما مرکب غذا می خوریم و گاهی نوعهای مختلف غذا باعث می شود که غذا بجای هضم شدن در معده بگندد.● حال اگر کسی به این قوانین عمل کند و آنها را انجام دهد معلوم است که آن لذتی که دیگران از غذا خوردن می برند را نخواهد برد و غذا خوردن کمی برایش سخت خواهد شد ولی کسی نمی تواند بگوید عجب دکتر های سخت گیر و بد اخلاقی، من از این قوانین پیروی نمی کنم و به رحمت خداوند امید دارم که مرا دچار عوارض عمل نکردن به این موارد نکند.● فقیه می گوید من برای سلامت معنوی رفته ام سراغ متخصصش یعنی رسول اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه معصومین علیهم السلام ،آن هم در فضایی بعد از سقیفه که تشخیص درست از نادرست بسیار سخت شده و باید آیات و روایات را کنار هم گذاشت و نتیجه ای عملی گرفت.● باید توجه داشت که خداوند متعال برای طبع و لذت ما قوانینش را عوض نمی کند. اگر سعادت اخروی می خواهیم باید ببینیم که خداوند متعال از ما چه خواسته. باید تسلیم باشیم و از راهی برویم که خداوند متعال می خواهد. در قیامت هر کس نفس خود را محاسبه خواهد کرد و مردم درگیر اعمال خود هستند.● بنابر این ،اینگونه اعتراضات اصلی علمی ندارند. باید تکلیف را یکسره کرد. باید مشخص کرد که متخصص دنیا و دین کیست. نفس بنده و شما یا امیر المؤمنین علیه السلام؟ باید دید که ایشان چه گفته اند و نه اینکه نفس ما چه می خواهد.

در ابتدا سوالی مطرح می کنیم :● بعضی اعتراض می کنند که شما طوری حرف می زنید که بجای اینکه ما با خداوند متعال دوست شویم باید از او بترسیم و این به این دلیل است که شما خداوند را عبوس و خشن و نامهربان معرفی می کنید.● این معنی ،جور دیگری نیز مطرح شده:خدای عرفا خدایی دوست داشتنی است در حالی که خدای فقها و محدثین خدایی خشن و ترسناک است و باید از او ترسید.در پاسخ باید سوال کرد که آیا واقعا چنین است؟برای روشن شدن مطلب مثالی می زنیم:در برخی برنامه های سیما افرادی به عنوان متخصص می آیند که در مورد برخی عادت های زندگی ما صحبت کنند. آنها توصیه هایی می کنند که اگر انسان قدری به آنها توجه کند خواهد دید که چقدر زندگی او غیر اصولی است. وقتی دکتر مثلاً می گوید غذا را سرخ نکنید و یا اینگونه ننشینید و یا غدا را دفعتاً سرد یا فریز نکنید و ... کسی نمی گوید که عجب متخصص سخت گیری! اگر کسی به صورت اتفاقی این را بگوید ،آنها خواهند گفت ما رفته ایم و تحقیق کرده ایم و قانون های طبعت را کشف کرده ایم و به این امر رسیده ایم. شما اگر با عمل نکردن به آنچه ما می گوییم به عوارضی دچار شدید خودتان مسئولید.● باید پرسید که آیا خداوند متعال در دنیا هم، "ارحم الراحمین" هست یا نه؟● همین خداوند در این دنیا قوانینی دارد که اگر انسان می خواهد در ایام پیری پوکی استخوان نگیرد باید به آنها عمل کند. حال اگر بیاییم و به دکتر ها بگوییم که آقای دکتر این چه دستورات سختی است که شما می دهید ما هر چه می خواهیم می خوریم و در ایام پیری که همه دلشان برای ما می سوزد حتماً خدای ارحم الراحمین هم دلش برای ما خواهد سوخت و ما را از عوارض پوکی استخوان دور نگه خواهد داشت. معلوم است که این استدلال غلط و مضحک است.● کسی به اعتماد رحمت خداوند متعال با وضو و بسم الله نمی آید و خودش را از طبقه چهارم به پایین پرت کند تا زحمت از پله پایین رفتن را به خود ندهد.● نکته ای که باعث می شود سوالی که نقل شد مطرح شود این است که انسان دنبال شهواتش است و از آن بدتر انسان دوست دارد ابتدا خیالش را زا عواقب گناه خلاص کنید که بعد سراغش برود.کار درست این است که ما قوانین را بشناسیم و توجه داشته باشیم که این قوانین به اشتهای ما نوشته نشده اند. ● همانطور که آنهایی که می روند و قوانین طبیعی را کشف می کنند و به مردم می گویند تا مردم رفتار خود را با آن مطابق کنند کار درستی می کنند؛ فقهایی هم که عمر خود را در راه شناخت قوانین اخروی می گذارند  آنها را به مردم اطلاع می دهند کاری درست انجام می دهند و نباید بر آنه...